Verduurzaming

Leeraanpak warmtepompen: gevalideerde data voor succes

Snel naar:
    Experts
    Anne van Stijn
    Anne van Stijn
    Adviseur Verduurzaming
    Ivar Dorst
    Ivar Dorst
    Adviseur Sectorontwikkeling

    Hoe kunnen we door gevalideerde en geaggregeerde monitoring en analyse van warmtepomp-presentaties samen sneller en meer leren over de prestaties en succesfactoren van warmtepompen? 

    We hebben deze vraag vertaald naar de volgende user-stories:

    Als woningcorporatiemedewerker wil ik toegang tot complete, actuele en betrouwbare data over: 

    • woning(en)
    • installatie(s)
    • energieverbruik en stroomnetcapaciteit
    • huurdersamenstelling
    • gemeentelijke aanpak (TVW)
    • vastgoedstrategie voor object (levensduur, voornemen tot renoveren, slopen, etc.)
    • omgeving

    zodat ik optimale en goed geïnformeerde beslissingen kan nemen in alle stappen van mijn verduurzamingsreis, gericht op een optimale huurdertevredenheid, energetische prestaties en TCO.

    Als installatiebedrijf (en fabrikant) wil ik toegang tot complete, actuele en betrouwbare data zodat ik mijn corporatie-klanten (en de installateurs die hen bedienen) het optimale aanbod / optimaal presterende warmtepompen kan aanbieden in alle stappen van hun verduurzamingsreis, gericht op een optimale huurdertevredenheid, energetische prestaties en TCO.

    Datadomeinen en databronnen

    Tijdens de kick-off sessie voor deze actielijn (september 2025) zijn de volgende datadomeinen en databronnen geïnventariseerd:

    Woningdata

    Welke data is nodig? 
    • Bouwjaar + oppervlakte (BVO) van Kadaster
    • Energielabel-data zoals volume en compactheid van de woning + aanwezige installatie + isolatiewaardes van buitenmuren, vloer en dak via RVO en via vastgoedbeheer-softwarepakket van corporatie
    • Onderhoudsdata zoals NEN 2767 opname-data, volgende vervangingsmomenten en onderhoudslogboek-verslagen via ERP-softwarepakket van onderhoudspartij en/of via vastgoedbeheer-softwarepakket van corporatie
    • Bouwtekeningen via het lokale gemeente-archief of via vastgoedbeheer-softwarepakket van corporatie
    Wie is de datarechthebbende? De woningcorporatie. 
    • Gelden er privacy-rechten van de huurder? Nee
    • Zijn er cyber-risico’s? Nee
    Welke databronnen?

    Installatiedata

    Welke data is nodig? 
    • Basisregistratiedata van installaties zoals VBO-id, installatie-type, installatiecomponenten-id’s, fabrikant, productnummer, datum ingebruikname, EAN energieaansluiting, wijze van aansturing.
    • Warmtepomp-prestatie-data, zoals stroomverbruik van de warmtepomp, ingestelde temperatuur, actuele ruimtetemperatuur, actuele status van de warmtepomp en huidige storing.
    • Piekvermogens en aansturing van netintensieve installaties (voor wettelijk verplichte registratie)
    • Installatie-onderhoudshistorie-data (in geval van de overstap naar een nieuw installatie(onderhouds)bedrijf, conform de nieuwe EU Data Act)
    • F-gassen-data (voor wettelijk verplichte registratie)
    Wie is de datarechthebbende: woningcorporatie en soms ook de huurder 
    • Gelden er privacyrechten van de huurder? Ja, met name warmtepomp-prestatie-data
    • Zijn er cyberrisico’s? Beperkt, bij remote control wordt de impact van deze risico’s groter
    Welke databronnen?

    Energiedata

    Welke data is nodig? 
    • Historisch energieverbruik zoals geregistreerd door slimme meter
    • Indien van toepassing (bij warmtenet): warmteverbruik zoals geregistreerd door warmtemeter
    • Netcongestie-data: gecontracteerd transportvermogen + fysieke aansluitcapaciteit + lokale ruimte op het stroomnet
    Wie is de datarechthebbende: huurder
    • Gelden er privacyrechten van de huurder? Ja, voor energieverbruiksdata is instemming van huurder nodig. Voor netcongestiedata is geen instemming nodig.
    • Zijn er cyberrisico’s? Beperkt
    Welke databronnen?
    • EDSN P4 (vanaf 2026 via de GegevensUitwisselingsEntiteit onder werking van de nieuwe EnergieWet)
    • Enexis  
    • Liander
    • Stedin 

    Huurderdata

    Welke data is nodig? 
    • Aantal bewoners in de woning
    • Samenstelling
    • Comfortwensen
    • Historisch stookgedrag
    Wie is de datarechthebbende: huurder
    • Gelden er privacyrechten van de huurder? Ja
    • Zijn er cyberrisico’s? Nee
    Welke databronnen?
    • Inventarisatie van huurder-wensen door de woningcorporatie 

    Overige data

    Welke data is nodig? 
    • Vastgoedstrategie data: geplande levensduur, exploitatieplanning (renovatie of sloop)
    • Omgevingsdata (parkeergelegenheid, oppervlaktewater)
    • Gemeentelijk beleid (transitievisie warmte).
    Wie is de datarechthebbende: diverse bronhouders
    • Gelden er privacyrechten van de huurder? Niet voor de publieke data
    • Zijn er cyberrisico’s? Nee
    Welke databronnen?

    De stichting Bureau Controle Registratie Gelijkwaardigheid (afgekort BCRG) beheert een openbare databank met daarin een groot aantal gecontroleerde verklaringen van producten en systemen. Het gaat dan om verklaringen van producten en systemen voor gebouwen die bijdragen aan energiebesparing, zoals isolatiematerialen, warmtepompen, ventilatiesystemen en dergelijke. De verklaringen en de onderbouwingen van de verklaringen worden door een college van onafhankelijk deskundigen beoordeeld. Als het college de verklaring goedkeurt dan wordt deze opgenomen in de databank. Op deze manier ontstaat er voor alle partijen een gelijk speelveld. 

    De verklaringen worden gebruikt bij de omgevingsaanvraag van een gebouw en voor het opstellen van een energielabel van een gebouw. Het gebruik van gecontroleerde verklaringen leidt tot een beter energielabel van een gebouw. De energieprestatie-adviseur mag bij het opstellen van een energielabel alleen van de genormeerde prestaties van producten en systemen afwijken als er een gecontroleerde verklaring van het product/systeem in de openbare databank van BCRG aanwezig is.

    Als er warmtepompen als energiebesparende maatregel in een gebouw worden toegepast is het dus verstandig om na te gaan of van het betreffende type warmtepomp een gecontroleerde verklaring in de databank van BCRG aanwezig is. In de NTA8800, de energieprestatienorm voor het bepalen van de energieprestatie van een gebouw, zijn redelijk conservatieve waarden voor de prestaties van warmtepompen opgenomen. De prestaties van de warmtepompen op een gecontroleerde verklaring zijn beter en leiden dus tot een betere energieklasse van het gebouw.

    Een ander voordeel van het gebruik van een gecontroleerde verklaring is dat je zeker weet dat de prestaties van de warmtepompen op juiste wijze zijn gemeten (volgens de aangewezen EU-normen) en de benodigde prestatie voor de energieprestatie op de juiste wijze is berekend.

    Er wordt veel gebruikgemaakt van de verklaringen in de databank, in 2024 werd de databank door ongeveer 35.000 partijen/adviseurs geraadpleegd, samen hebben zij meer dan 500.000 verklaringen bekeken. 

    Meer informatie is te vinden op de website van BCRG. Hier vind je ook een animatie waar in ongeveer 1 minuut wordt uitgelegd wat BCRG doet.

    Data wordt nu vaak door woningcorporaties met ketenpartners gedeeld via Excel-lijsten of losse platforms, wat leidt tot dataverlies en beperkte bruikbaarheid. Standaardisatie van databerichten en API-koppelingen zijn nodig om data beter te ontsluiten en te delen. Nieuwe wetgeving (zoals de EU Data Act en de nieuwe Energiewet) gaat uitwisseling van data verder stimuleren.

    Relevante lopende data-initiatieven

    Er lopen momenteel diverse initiatieven om beschikbaarheid van complete, actuele en betrouwbare data te verbeteren. Het is goed voor praktijkexperts van corporaties, installateurs en fabrikanten om kennis te nemen van deze initiatieven en waar mogelijk actief daaraan deel te nemen:

    Gebouw-Installatie-Registratie

    Met Gebouw Installatie Registratie (live vanaf Q2-2026) wordt inzichtelijk in welk gebouw welke installaties geïnstalleerd zijn. Op basis van een unieke identificatie van elke geregistreerde installatie kunnen eigenaren van het gebouw of de installatie verschillende gerelateerde datasets delen met derden. Dit kan bijvoorbeeld  toegepast worden bij de netcongestie-aanpak, F-gassen registratie, meldingen bij bevoegd gezag en onderhoudsmutaties. 

    Digitaal uitwisselen onderhoud woningcorporaties 

    In het onderhoud van de woningcorporaties (circa 2,3 miljoen woningen) is veel winst te behalen in de informatie-uitwisseling tussen corporatie, huurder en onderhoudspartij. Door de informatie over o.a. onderhoudsopdrachten, vastgoedgegevens en facturen digitaal uit te wisselen op basis van de DICO standaard, beschikken alle partijen op het juiste moment over de juiste informatie. Dit verbetert dienstverlening aan huurders, scheelt tijd in administratie, en voorkomt fouten.

    Gebouwgegevens ontsluiten via DSGO

    Het belang van data over bestaande gebouwen voor het versnellen van de energietransitie wordt steeds duidelijker. Verschillende partijen werken aan het verbeteren van de informatievoorziening over bestaande gebouwen in de vorm van een zogenoemd gebouwpaspoort. Ook de overheid verzamelt en beheert veel data over gebouwen. Deze is nu versnipperd en niet voor gebouweigenaren toegankelijk.

    Door deze informatie (zoals BAG-data, energieprestatiedata, installatiedata, subsidies en energiegebruik) beschikbaar te stellen via de Landelijke Voorziening Gebouwgegevens (LVG) via een DSGO-datadienst, wil de overheid een katalysator zijn voor het verbeteren van de beschikbaarheid van deze gebouwdata.

    Zo kunnen gebruikers, zoals woningeigenaren en energieadviseurs, deze data op een uniforme manier ontsluiten via toepassingen voor gebouw en woningdossiers. Door verschillende verwante initiatieven samen te brengen kan een raamwerk worden ontwikkeld voor het gebruik van gebouwdata in gebouwpaspoort.

    Huurderinstemming voor delen data

    We hebben advocaat Rogier Goeman van VBTM gevraagd om juridisch advies uit te brengen over 2 vragen die vanuit de deelnemergroep naar voren zijn gekomen:

    1. Mogen woningcorporaties/verhuurders gegevens over opgewekte en verbruikte energie van duurzame installaties delen met installateurs?
    2. Ontwikkel een betrouwbare standaard huurderinstemming voor het delen van privacygevoelige data, conform de EU Data Act en het Digitaal Stelsel Gebouwde Omgeving (DSGO).

    De antwoorden vind je in de notitie Delen van gegevens, opgesteld door VBTM.