De Inspectie Justitie en Veiligheid (JenV) concludeerde dat Nederlandse veiligheidsregio’s onvoldoende voorbereid zijn op langdurige stroomuitval. Tegelijkertijd groeit de aandacht voor hybride en militaire dreigingen, waarbij sabotage, desinformatie en cyberaanvallen een rol spelen. De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) heeft een gesprekstool maatschappelijke weerbaarheid beschikbaar.
Waarom weerbaarheid relevant is voor corporaties
Corporaties zijn onderdeel van de maatschappelijke infrastructuur van Nederland. Zij beheren woningen, zorgen voor continuïteit van dienstverlening aan huurders en zijn vaak lokaal verankerd. In crisissituaties – zoals bij uitval van elektriciteit, internet of telefonie – wordt van corporaties verwacht dat zij hun bedrijfsvoering kunnen voortzetten en huurders adequaat informeren en ondersteunen.
Gesprekstool maatschappelijke weerbaarheid van NCTV
Om de weerbaarheid van onze samenleving te vergroten moeten we inzicht krijgen in onze kwetsbaarheden, en de manier waarop we ons kunnen voorbereiden. Met behulp van de gesprekstool kan binnen een organisatie het gesprek worden gevoerd over dreigingen en weerbaarheid. In de handleiding staat waarom dat belangrijk is, wat de huidige situatie in de wereld betekent voor Nederland en de veiligheid, en hoe dat gesprek met behulp van dit middel gevoerd kan worden. Meer informatie over de gesprekstool vind je op de website van de NCTV.
Risico’s en kwetsbaarheden
Slechts een klein deel van de bedrijven in Nederland beschouwt zichzelf als zeer weerbaar. Tegelijkertijd is er een groeiende bereidheid om maatregelen te treffen. Voor corporaties betekent dit onder meer:
- Operationele afhankelijkheden: denk aan IT-systemen, leveranciers, personeel en communicatiekanalen.
- Cyberrisico’s: ransomware en datalekken kunnen de beschikbaarheid van systemen en vertrouwelijkheid van gegevens ernstig aantasten.
- Fysieke dreigingen: bijvoorbeeld overstromingen, geopolitieke spanningen of uitval van elektriciteit, water of gas.
Wat corporaties kunnen doen
Corporaties kunnen hun weerbaarheid versterken door te werken aan 5 niveaus van crisisvoorbereiding:
- Pro-actie
Breng kritieke processen en afhankelijkheden in kaart. Denk na over scenario’s en de inzetbaarheid van personeel. - Preventie
Zorg voor goede (cyber)hygiëne, diversiteit in middelen en afspraken met leveranciers. - Preparatie
Stel een crisisplan en bedrijfscontinuïteitsplan op. Oefen met storingen en ondersteun personeel in zelfredzaamheid. - Repressie
Handel flexibel en besluitvaardig tijdens incidenten. - Nazorg
Evalueer en leer van gebeurtenissen.
Bedrijfscontinuïteitsplan
Het bedrijfscontinuïteitsplan richt zich op het waarborgen van de voortzetting van kritieke bedrijfsprocessen tijdens en na verstoringen, ongeacht de oorzaak. Met het format voor een bedrijfscontinuïteitsplan wordt duidelijk:
- Welke risico’s invloed kunnen hebben op de voortzetting van kritieke bedrijfsprocessen.
- Wat de meest kritieke bedrijfsprocessen zijn.
- Hoe de meest kritieke processen uitgevoerd kunnen worden op momenten dat mensen, gebouwen, systemen en gegevens niet beschikbaar zijn, zodat de organisatie, partners en huurders zo min mogelijk hinder van herstelwerkzaamheden ondervinden.
Daarnaast zorgt het voor bewustwording en realistische verwachtingen gedurende alternatieve processen en herstelwerkzaamheden.
Risicocommunicatie richting huurders
Risicocommunicatie houdt in dat de overheid iedereen actief informeert over mogelijke dreigingen en hen concrete aanwijzingen geeft over wat zij zelf kunnen doen om zich hierop voor te bereiden. Veiligheidsregio’s zijn hierin leidend, in samenwerking met gemeenten en de NCTV. Slechts 25% van de Nederlandse bevolking is voorbereid op rampen en crises, terwijl het kabinet verwacht dat burgers zich de eerste 72 uur zelf kunnen redden.
Corporaties kunnen bijdragen aan risicocommunicatie door huurders te informeren over wat zij zelf kunnen doen bij bijvoorbeeld stroomuitval of cyberincidenten. Duidelijke en afgestemde communicatie met de veiligheidsregio en gemeente is hierbij essentieel.
Weerbaarheid is geen eenmalige actie, maar een continu proces van bewustwording, voorbereiding en samenwerking. Corporaties kunnen hierin een waardevolle rol spelen, zowel binnen hun organisatie als richting huurders en lokale partners.
