Rijksbegroting 2026: de belangrijkste plannen voor woningcorporaties

• Er is sprake van een beleidsarme miljoenennota. Er vinden vrijwel geen verschuivingen plaats in de inkomsten en uitgaven waardoor het macro-economische beeld ten opzichte van de vorige raming nauwelijks verandert. Daarmee blijft de bezuinigingsopgave voor het Rijk onveranderd. Om binnen de Europese kaders te blijven, moet volgens het CPB minimaal € 5 miljard worden bezuinigd. Hier komen de toegezegde aanvullende uitgaven aan defensie van circa € 15-20 miljard per jaar nog bovenop.
• De Nederlandse economie groeit naar verwachting met 1,6 % in 2025 en met 1,4% in 2026.
• In 2025 komt het overheidstekort naar verwachting uit op -1,9 %, dit stijgt naar -2,7% in 2026. De belangrijkste wijziging voor 2026 betreft het verlengen van de verlaging van brandstofaccijnzen.
• De Raad van State adviseert een verschuiving van consumptieve en overdrachtsuitgaven naar kapitaaluitgaven (‘investeringen’), en vindt dat de maatschappelijke opgaven vragen om een inspanning over de vierjarige kabinetscyclus heen. Volgens de Miljoenennota werkt het kabinet aan een ontwikkelstrategie voor grootschalige infrastructuur, en omarmt het idee om (binnen de juiste randvoorwaarden) een nationale investeringsinstelling op te richten.
• De besluitvorming in de Miljoenennota is beperkt en bestaat met name uit het verlengen van de verlaging van de brandstofaccijnzen en kasschuiven.

• De beleidsagenda van VRO kent geen grote wijzigingen: het beleid van de afgelopen jaren wordt doorgezet. Voldoende betaalbare woningen, een kwalitatief goede leefomgeving en een zorgvuldige, toekomstgerichte verdeling van de schaarse ruimte. Daarbij wordt met name ingezet op uitvoering van eerder gemaakt beleid en afspraken.

• Er wordt naar mogelijkheden gezocht om tijdelijke woonplekken uit te breiden voor acuut woningzoekenden (uitstroom jeugdzorg/ ernstig medische noodzaak).
• De Stimuleringsregeling Flex- en Transformatiewoningen (SFT) wordt uitgebreid. Per gerealiseerde woning ontvangt de gemeente € 20.000. Een deel hiervan is bedoeld voor sociaal beheer.
• Er komt een nieuwe regeling om grondaankopen door gemeenten te stimuleren (€ 90 miljoen in 2026). Grond is een actueel politiek onderwerp waar eind dit jaar ook een rondetafelgesprek over plaatsvindt in de Tweede Kamer.
• Doel van het Rijk is dat in 2030 50% industriële nieuwbouw is. Thema dat ook in de NPA terugkomt.
• Naast de bovengenoemde zaken zet het kabinet blijvend in op datagedreven werken, parallel plannen (doorlooptijd verkorten met 25%), doorontwikkeling van programma NOVEX en voortzetting woningbouwimpuls.
• De nieuwe Nota Ruimte gaat in consultatie. Daarin o.a. 4 nieuwe locaties (Alkmaar, Apeldoorn, Enschede/Hengelo en Helmond) bovenop de huidige 17 grootschalige woningbouwgebieden.

Wet regie en Wet betaalbare huur

• VRO verwacht de inwerkingtreding van de Wet regie in 2026. Door reparatie van in de Tweede Kamer aangenomen amendementen staat de beoogde invoeringsdatum van 1 januari 2026 onder druk. Aedes vindt snelle invoering erg belangrijk.
• VRO werkt aan aanpassingen aan het woningwaarderingsstelsel voor zelfstandige woonruimten, waarmee verhuurders van middenhuur woningen in specifieke gevallen meer ruimte krijgen om rendabel te blijven verhuren. Deze wijzigingen zullen naar verwachting in 2026 ingaan. 

Bouwregelgeving

• Er wordt gewerkt aan wijzigingen van het Bbl in verband met de implementatie van EU-regelgeving, zoals de Europese Richtlijn energieprestatie van gebouwen (EPBD IV), de Giga-bit infrastructuur verordening (GIA) en de herziene Verordening Bouwproducten (CPR).
• Met de vastgestelde Europese richtlijn EPBD IV is Nederland gehouden de zogenaamde Whole Life Cycle Global Warming Potential op te nemen in de bouwregelgeving.
• Dit instrument vertoont inhoudelijk overlap met de nationale Milieuprestatie Gebouwen.
• Met de evaluatie zal worden onderzocht wat het effect is geweest van het instrument Milieuprestatie Gebouwen sinds inwerkingtreding, maar ook of en hoe de beide instrumenten vanaf 2030 naast elkaar kunnen en moeten blijven bestaan.
• Vanuit het klimaatfonds zijn middelen beschikbaar gesteld voor de normering van bouwmaterialen ter stimulering van biobased bouwen.

Infrastructuur 

• Het kabinet werkt aan een ontwikkelstrategie voor grootschalige infrastructuur die de ontwikkeling van Nederland faciliteert. Het kabinet ziet dat het de laatste jaren steeds moeilijker is om grote (infra)structuurversterkende projecten op te starten en te onderhouden. 

Beter benutten bestaande voorraad

• De overheid gaat experimenten ondersteunen voor Beter benutten, waaronder hospitaverhuur en woningdelen. Met het wetsvoorstel Hospitaverhuur worden belangrijke belemmeringen weggenomen rond hospitaverhuur.

Realisatiestimulans 

• In 2026 wordt de realisatiestimulans voor het eerst uitgekeerd. De uitgaven lopen de komende jaren op van 340 mln. in 2026 naar meer dan 600 mln. per jaar in 2030. Totaal € 2,5 miljard . Per gerealiseerde woning is € 7.000 beschikbaar.

Netcongestie

• Er wordt vol doorgewerkt aan de Landelijke Aanpak Netcongestie (LAN) volgens de lijnen: sneller bouwen, beter benutten en slimmer inzicht. Voor het hoogspanningsnet wordt ingezet op een nieuwe werkwijze om de doorlooptijden flink in te korten.

Huur- en inkomensbeleid

• Op de begroting VRO is het niet doorgaan van de huurbevriezing, het niet doorgaan van de boodschappenbonus en het niet doorgaan van de compenserende ‘investering sociale huur’ zoals aangekondigd in de voorjaarsnota, verwerkt.

Huurtoeslag

• De bezuinigingen op de huurtoeslag worden gerepareerd. Hierdoor blijft structureel € 492 miljoen beschikbaar voor de huurtoeslag (die bij Voorjaarsnota als bezuiniging was ingeboekt). En is verzekerd dat de huurverhoging voor huurtoeslagontvangers voor een groot deel wordt opgevangen door hogere huurtoeslag.

Koopkracht en armoede

• De mediane koopkrachtstijging bedraagt 1,3% in 2026, vooral als gevolg van lagere inflatie. Lagere inkomens kennen een iets lagere koopkrachtontwikkeling ten opzichte van de hogere inkomens. Gezinnen met kinderen gaan er relatief het minste op vooruit.
• Het aantal personen en kinderen in armoede daalt van 2,9 % naar 2,6%.

Fiscaliteit

• De Wet Minimumbelasting 2024 wordt op een aantal uitvoeringspunten gewijzigd. Dit lijkt geen verdere consequenties voor corporaties te hebben, anders dan de vraagstukken die er nu liggen.
• Overdrachtsbelasting op woningen niet bestemd voor eigengebruik wordt verlaagd naar 8%. Dit was reeds aangekondigd bij het Belastingplan 2025.
• Het kabinet zet zich in om de aanvullende regels rondom de minimumbelasting snel te implementeren.

Middenhuur 

• In lijn met eerder communicatie en afspraken uit de NPA werkt VRO aan aanpassing van wet – en regelgeving die geborgde financiering van middenhuur mogelijk moet maken, zodra hiervoor ruimte ontstaat in de Europese staatssteunkaders.

• De begroting voor de energietransitie slinkt met bijna 27% t.o.v. 2025.
• Er is geen geld voor een nieuw klimaatpakket: de middelen in het klimaatfonds zijn al grotendeels verdeeld/gereserveerd, los van het Social Climate Fund (SCF).
• Specifiek voor de gebouwde omgeving zal worden onderzocht of via een aanpassing van de energiebelasting energiebesparing en de overstap naar duurzame energiebronnen extra kunnen worden gestimuleerd.

Klimaatadaptief bouwen 

• VRO zal onderzoeken hoe klimaatadaptief bouwen en inrichten minder vrijblijvend kan worden.

Industrieel en conceptueel bouwen 

• VRO wil mogelijkheden benutten van conceptuele en industriële bouw t.b.v. sneller en duurzamer (ver)bouwen.

Groningen en Noord-Drenthe

• Vanuit het ministerie van Klimaat en Groene Groei worden aan VRO middelen beschikbaar gesteld voor het aardbevingsgebied in Groningen en Noord-Drenthe.

Verwarmingssystemen 

• Vanuit het Klimaatfonds wordt de ISDE gecontinueerd en geïntensiveerd t.b.v. de uitrol van hybride warmtepompen in bestaande bouw.
• Er wordt opgemerkt dat de uitrol van collectieve verwarmingssystemen vertraging oploopt en de betaalbaarheid onder druk staat. Onderzocht wordt welke subsidies voor warmtenetten het meest zinvol zijn.
• De nacontrole van de Tijdelijke Tegemoetkoming Blokaansluitingen loopt vertraging op.

ISDE

• Voor de ISDE is € 509 miljoen beschikbaar gesteld en vanaf 2026 is ook subsidie aan te vragen voor energiezuinige ventilatie.

Energiearmoede 

• De belastingvermindering op de energiebelasting wordt verhoogd. Hoe dat uitpakt per huishouden is niet bekend. Hiervoor wordt structureel € 100 miljoen per jaar vrijgemaakt.
• Subsidie via het Noodfonds Energie wordt doorgezet.
• Het belastingtarief op aardgas wordt verlaagd.

Saldering zonnepanelen

• Deze regeling wordt per 1 januari 2027 afgeschaft.

ETS-II en Social Climate Fund

• Het nieuwe Europese Emissions Trading System (ETS2) voor de handel in CO2-emissies dat vanaf 2027 van start gaat voor de sectoren gebouwen en wegtransport levert in 2027 circa 4 miljard euro op. In de jaren daarna lopen de opbrengsten terug naar circa 2,5 miljard euro.
• Het Social Climate Fund (SCF) is een fonds van de Europese Commissie om de effecten van ETS2 op kwetsbare huishoudens te verzachten. Nederland kan aanspraak maken op maximaal € 720 miljoen uit het fonds voor de periode van 2026 tot 2032.
• Het Kabinet heeft besloten om, onder voorbehoud van goedkeuring van de Europese Commissie, de middelen van het SCF als volgt te zetten:
  • € 174,5 miljoen voor een publiek energiefonds.
    • Samen met de € 60 miljoen uit de Rijksbegroting is er € 234,5 miljoen beschikbaar tot 2032
  • € 25 miljoen voor de ondersteuning van micro-bedrijven
• Het kabinet zet dus ongeveer € 120 miljoen per jaar in om de effecten van ETS2 te verzachten maar houdt hier in 2027 zelf € 4 miljard aan over.

Funderingsschade 

• Het ministerie van VRO werkt de komende jaren verder aan een nationale aanpak Funderingsproblematiek. De komende jaren wordt ingezet op betere informatievoorziening, gebiedsgerichte ondersteuning en het stimuleren van herstelmaatregelen. In december 2024 is hiervoor al € 56 miljoen beschikbaar gesteld voor 2025-2028.
• Er is nog (steeds) geen duidelijkheid over financiële ondersteuning van woningeigenaren, waaronder corporaties, die  opdraaien voor de hoge herstelkosten bij funderingsschade.
• Er is € 20 miljoen gereserveerd voor het Fonds Duurzaam Funderingsherstel (FDF), dat landelijk werkend wordt gemaakt voor particulieren die niet (genoeg) kunnen lenen bij hun bank.

Vocht en schimmel 

• De minister van VRO constateert een landelijke toename van vocht- en schimmelproblematiek in woningen. In de NPA is afgesproken dat woningcorporaties zich maximaal inzetten om dit op te lossen of beheersbaar te houden.
• Daar waar het aan het gebruik van de woning ligt, helpen woningcorporaties proactief om samen met de huurder de problematiek aan te pakken. Daar waar onduidelijkheid bestaat over de oorzaak van de problematiek (gebouw of bewoning) kunnen via gemeenten of corporaties onafhankelijke experts worden ingezet die dit beoordelen. In lijn met de afspraken in de NPA spreken VRO, VNG en Aedes in 2026 verder over de invulling en bekostiging van deze onafhankelijke experts. Ook zet de Rijksoverheid in op meer bewustwording van huurders voor ventilatie, omdat dit bijdraagt aan schimmelproblematiek.

Asbest

• Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid zet zich verder in voor de uitwerking van de EU-richtlijn Asbest.
• In 2026 worden de uitvoeringstechnische aspecten die volgen uit de herziene EU-asbestrichtlijn verder ingericht. De ambitie is om het nieuwe asbeststelsel in 2027 inwerking te laten treden.
• Het ministerie van Infrastructuur & Waterstaat heeft ongeveer € 3,4 miljoen gereserveerd in 2026 voor onderzoek en implementatie van risicoreductie maatregelen en het uitrollen van een communicatiecampagne over het saneren van asbestdaken. 

Asielopvang/ statushouders

• Voor statushouders zal het vinden van huisvesting veranderen bij de voorgenomen inwerkingtreding van het verbod op voorrang bij de toewijzing van sociale huurwoningen aan deze groep. Vanaf de ingang van het verbod zijn statushouders zelf verantwoordelijk voor het vinden van huisvesting.
• Het Rijk zet in op de ondersteuning van gemeenten bij de omslag naar deze nieuwe situatie en het terugdringen van de achterstanden in de asielopvang. Gedachte is om dit onder andere te doen door ondersteuning bij de realisatie van opstartwoningen voor statushouders en andere spoedzoekers. Verder zal het Rijk woningdelen stimuleren en kijkt het kabinet naar de rol van werk bij de huisvesting van statushouders.

Aandachtsgroepen

• De Stimuleringsregeling Flex- en Transformatiewoningen (SFT) wordt in 2026 en 2027 uitgebreid. Dit om versneld tot (opstart)woningen te komen voor kwetsbare doelgroepen, waaronder spoedzoekers, ontheemden en vergunninghouders. Hiervoor wordt aanvullend € 79 miljoen beschikbaar gesteld, bovenop de reeds beschikbare € 100 miljoen in de SFT (cumulatief € 179 miljoen). Uitbetaling vindt plaats bij de start van de bouw, uiterlijk 18 maanden na het besluit op de aanvraag. Gemeenten ontvangen in totaal € 20.000 per nieuw te realiseren woning, waaronder een component voor de onrendabele top en een component voor sociaal beheer. Van de woningen moet 30% bestemd zijn voor statushouders en of ontheemden uit Oekraïne.
• De bouw van woningen in NPLV-gebieden wordt middels deels bestaande regelingen ondersteund met een bedrag van maximaal € 600 miljoen.
• In 2026 wordt een budget van € 5 miljoen beschikbaar gesteld in het kader van de aanpak dakloosheid van dakloze EU-burgers. De afgelopen jaren zijn deze middelen via een decentralisatie uitkering beschikbaar gesteld aan 6 pilot gemeenten. 

Leefbaarheid algemeen

• Voor de aanpak van ondermijning is € 150 miljoen gereserveerd in 2026. Ook blijft in 2026 focus liggen op de aanpak van explosies door het Offensief Tegen Explosies, waaraan Aedes deelneemt.

• Het kabinet verkent wat de consequenties zijn als kostendelersnormen van een aantal socialezekerheidswetten (Participatiewet, Anw en Toeslagenwet) worden aangepast of afgeschaft en welk effect dit heeft op woningdelen en voor de uitvoering van de huurtoeslag.
• Daarnaast verkent het Rijk hoe woningsplitsing en woningdelen verder gestimuleerd kan worden door landelijke regelgeving aan te passen
• Het kabinet verkent of op termijn de bouw van moderne verzorgingshuizen mogelijk is. Samen met het veld wordt het komende half jaar onderzocht hoe de zorg en ondersteuning voor deze groep eruit zou kunnen zien. Om passende huisvesting te realiseren voor deze doelgroep, onderzoekt het kabinet de mogelijkheid hier middelen voor in te zetten. De envelop ouderenzorg (470 miljoen euro structureel) is beschikbaar voor deze plannen.